Naar de inhoud

Kennisbank · Keuken

Kostprijs van een gerecht berekenen.
Weet wat elk bord oplevert.

Er komt een risotto met paddenstoelen op de kaart. De chef rekent hem door: € 3,03 per bord. Op de kaart staat hij voor € 14,50. Nu weet je dat elk bord ruim € 10 brutowinst oplevert. Hier lees je hoe je de kostprijs van een gerecht berekent en hoe je team die marge op het bord waarmaakt.

In het kort. De kostprijs van een gerecht is wat je kwijt bent aan ingrediënten voor één bord. Reken met wat je echt gebruikt: na schoonmaken en schillen houd je minder over dan je inkoopt. Deel de kostprijs door je verkoopprijs zonder btw en je hebt je foodcostpercentage. Weet je dat per gerecht, dan zie je welke gerechten je marge maken.

Probeer het zelf

Weet jij wat een bord kost?

Zo traint je team met CuliQuiz: korte vragen op de telefoon, drie minuten per dag. Speel er vijf over kostprijs en marge. Aan het eind zie je per onderdeel waar je staat.

Speel zelf hier rechts op de telefoonSpeel zelf hieronder op de telefoon

  • 28%minder voedselverspilling bij horecazaken die meededen aan de Food Waste ChallengeRabobank, 2023
  • +20%meer winst als je je voedselverspilling halveert, bij een gemiddelde marge van 15 procentRabobank, 2023
  • 8%lagere inkoop bij gelijk volume na het vergelijken van leveranciers, in een voorbeeld van KHNKHN, 2026

01 · De basisHoe bereken je de kostprijs van een gerecht?

Tel per ingrediënt op wat je ervan gebruikt, tegen de inkoopprijs zonder btw en na rendement. Tel de garnituren mee. Deel het totaal door het aantal porties.

  1. Inkoopprijs

    Per kilo, liter of stuk, zonder btw, zoals op de factuur van je leverancier.

  2. Rendement

    Het deel dat overblijft na schoonmaken, schillen of uitbenen. Parmezaan van € 22,50 per kilo met 90 procent rendement kost € 25,00 per bruikbare kilo. Bij dure producten telt dat het zwaarst.

  3. Hoeveelheid

    Wat je nodig hebt voor het hele recept, in dezelfde eenheid. Dus 0,25 kilo voor 250 gram.

  4. Garnituur

    KHN rekent de garnituren mee in de kostprijs. Ook de peterselie en de geschaafde Parmezaan kosten geld.

  5. Per portie

    Deel het totaal door het aantal porties dat het recept oplevert. Leg ook het portiegewicht vast.

Rekenvoorbeeld: risotto met paddenstoelen, 10 porties

€ 30,28ingrediënten÷10porties=€ 3,03kostprijs per bord

Rekenvoorbeeld uit de receptuurkaart. De prijzen zijn een voorbeeld, gebruik je eigen facturen.

02 · De prijsWat is je foodcost en wat vraag je op de kaart?

Je foodcostpercentage is de kostprijs per portie gedeeld door de verkoopprijs zonder btw. Andersom vind je je verkoopprijs: kostprijs gedeeld door het percentage dat je wilt halen.

Reken altijd zonder btw. Eten en alcoholvrije dranken vallen in de horeca onder 9 procent btw, alcoholische dranken onder 21 procent.

Rekenvoorbeeld: de risotto op de kaart

€ 14,50op de kaart÷1,09zonder btw=€ 13,30verkoopprijs−€ 3,03kostprijs=€ 10,27brutowinst per bord

De foodcost is hier 23 procent. Welk percentage bij jouw zaak past, hangt af van je concept en je andere kosten. In de receptuurkaart vul je je eigen doel in en zie je direct de adviesprijs.

Wie de kostprijs per bord kent, kiest zijn prijs. Wie hem niet kent, gokt.

03 · De margeWelke gerechten maken je marge?

Kijk naar brutowinst en aantal verkocht samen. KHN deelt gerechten zo in vier groepen in.

GroepWat het isWat je doet
WinnersVerkoopt goed, hoge margeZo laten, tenzij je een goede reden hebt
SleepersVerkoopt weinig, hoge margeMeer aandacht geven, ook aan tafel
RunnersVerkoopt goed, lage margePrijs en inkoop bekijken, combineren met een drankje of gerecht met meer marge
LosersVerkoopt weinig, lage margePrijs en kwaliteit bekijken, of van de kaart

Een kaart met alleen winners bestaat niet, zegt KHN. Een vegetarisch gerecht kan een goede reden hebben om te blijven, ook met minder marge.

04 · Snel resultaatWaar win je het snelst?

Bij de dingen die je één keer goed vastlegt en daarna elke dienst terugverdient.

  1. Weeg het rendement één keerWeeg een kilo voor en na het schoonmaken. Dan klopt je kostprijs voortaan.Voorbeeldzin: "Van een kilo Parmezaan houden we 900 gram over."
  2. Leg de portie vastPortiegewicht en een foto van het bord bij de pas. Elk bord gelijk, elke dienst.Voorbeeldzin: "Risotto is 220 gram, kijk even naar de foto."
  3. Prijzen bij elke factuurGaat een product omhoog, reken het gerecht dan opnieuw door. Zo zie je meteen wat het doet met je marge.Voorbeeldzin: "Shiitake is duurder, ik reken de risotto opnieuw door."

05 · Meer margeWaar lekt je marge weg?

Bij de portie, de dure ingrediënten, afval, energie en inkoop. Daar win je marge zonder je prijs te verhogen.

  1. Te grote porties

    Weeg af wat de receptuur zegt, ook als het druk is. Een schep extra lijkt niets, maar je betaalt hem op elk bord.

  2. Dure ingrediënten slim inzetten

    Kijk naar het gewicht van wat het meest kost: vlees, vis, kaas en paddenstoelen. Wat minder van het dure product en meer van een goede garnituur of saus kan hetzelfde bord geven. Blijf wel waarde bieden: een gast die een karig bord krijgt, komt niet terug.

  3. Afval en uitval

    Weggegooid eten kost meer dan de ingrediënten. Ook het werk dat erin zat, de energie om het te koelen en te bereiden, de vuilniszak, het opruimen en het ophalen betaal je. De horeca gooide in een jaar 55,4 miljoen kilo voedsel weg, met een waarde van € 647 miljoen, berekende Rabobank. Zaken die meededen aan de Food Waste Challenge verspilden 28 procent minder.

  4. Energie

    In veel horecazaken gebruikt de keuken de meeste energie. Zet ovens, fornuis en friteuse pas aan als je ze nodig hebt en zet ze uit als het rustig is. Ook dat hoort bij wat een bord kost.

  5. Inkoop

    Bij de groothandel zit voor hetzelfde product vaak 5 tot 15 procent prijsverschil tussen leveranciers, schrijft KHN. Wijkt je totale inkoop sterk af van je receptuur, dan zit het vaak in verlies of slordig portioneren. Hoe je dat per maand bijhoudt, lees je in Marge bewaken in de horeca.

Rekenvoorbeeld: 20 gram Parmezaan te veel per bord

20 gramextra per bord×€ 25,00per kilo=€ 0,50per bord×60borden per week=€ 30per week

Rekenvoorbeeld met de prijzen uit de receptuurkaart. Reken het na met je eigen porties.

06 · Je team meeHoe krijg je je team mee?

De marge maak je aan de pas en aan tafel. Laat je team zien wat een bord kost en wat het oplevert.

  1. Portioneren volgens de kaart

    Weegschaal en foto bij de pas. Een extra schep is per bord weinig, maar over een week veel.

  2. De bediening kent de sleepers

    Gerechten met een hoge marge die weinig verkopen, krijgen een zin aan tafel. Zie Menukaartkennis van je bediening en Upselling aan tafel.

  3. Allergenen op dezelfde kaart

    De receptuurkaart laat per gerecht zien welke allergenen erin zitten. Meer in Allergenen in de horeca.

  4. Laat zien wat het oplevert

    Vertel bij de briefing wat de risotto kost en wat hij oplevert. Wie dat weet, gooit minder weg.

Lees ook

Alle artikelen in de kennisbank

Veelgestelde vragen

Hoe bereken je de kostprijs van een gerecht?

Tel per ingrediënt op wat je ervan gebruikt, tegen de inkoopprijs zonder btw en na rendement. Tel de garnituren mee. Deel het totaal door het aantal porties dat het recept oplevert.

Wat is rendement bij een ingrediënt?

Het deel dat overblijft na schoonmaken, schillen of uitbenen. Parmezaan van € 22,50 per kilo met 90 procent rendement kost € 25,00 per bruikbare kilo.

Hoe bereken je het foodcostpercentage?

Kostprijs per portie gedeeld door de verkoopprijs zonder btw. Eten in de horeca valt onder 9 procent btw, alcoholische dranken onder 21 procent.

Hoe bepaal je de verkoopprijs van een gerecht?

Deel de kostprijs per portie door het foodcostpercentage dat je wilt halen. Dat is je prijs zonder btw. Tel de btw erbij voor de prijs op de kaart.

Welke gerechten leveren het meeste op?

Kijk naar marge en aantal verkocht samen. KHN deelt gerechten in vier groepen in: winners, sleepers, runners en losers. Een gerecht met een lage marge dat goed verkoopt, vraagt om een kritische blik op prijs of inkoop.

Zo doet CuliQuiz het

Stuur je menukaart. Wij maken er vragen van over je gerechten, porties, allergenen en hygiëne. Jij leest ze na. Je team speelt drie minuten per dag en weet wat er op elk bord hoort. In het dashboard zie je per onderwerp hoe je team ervoor staat. 30 dagen gratis proberen, zonder betaalgegevens.

Zo werkt het voor je zaak →

Bronnen (5)
  1. KHN: menu-engineeringprogramma
  2. KHN: structureel grip op je marge en inkoop (mei 2026)
  3. Rabobank: horeca verspilt 5,6 miljoen kilogram minder voedsel (september 2023)
  4. KHN: energie besparen in de horeca, begin met inzicht (augustus 2026)
  5. MKB Servicedesk: btw-tarieven in Nederland 2026

Weet jij wat je risotto oplevert?

Reken het door met de receptuurkaart. Wij zetten de vragen voor je team klaar.

30 dagen gratis proberen
30 dagen gratis proberen